Eczaneden Alınan İlaçların Barkodu Nasıl Sorgulanır?
Son güncelleme: 15 Haziran 2026 · Okuma süresi: ~10 dk
Türkiye'de satılan her beşeri ilacın kutusunda iki kod bulunur: tarama kolaylığı için kullanılan EAN-13 doğrusal barkod ve sağlık otoritesinin tek tek izlediği DataMatrix karekod. Karekodun içinde ürün numarası (GTIN), seri numarası, lot numarası ve son kullanma tarihi gömülüdür. Bu sayede aldığınız kutunun üretici → depo → eczane → hasta zincirini eksiksiz takip etmek ve sahte ilaç olup olmadığını anlamak mümkündür.
Bu rehberde karekod-barkod farkı, ITS (İlaç Takip Sistemi) sorgulaması, e-Nabız üzerinden ilaç geçmişi, eczane mobil uygulamaları ve sahte ilaç şüphesinde yapılması gerekenleri kapsamlı şekilde anlatıyoruz. Acil bir durumda barkod doğrulaması yapması gereken biriyseniz en yakın nöbetçi eczaneyi bularak ücretsiz teyit isteyebilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Sağlığınızla ilgili kararlar için mutlaka hekim ve eczacınıza danışın. Acil durumlarda 112'yi arayın.
1. Barkod ve karekod arasındaki temel fark
- • EAN-13 barkod: Kutunun yan yüzünde, kasalarda hızlı okuma için. Sadece ürün numarasını içerir.
- • DataMatrix karekod: Genelde küçük bir kare, içine 4 bilgi sıkıştırılmıştır: GTIN, seri no, lot, son kullanma tarihi.
- • 2D karekod 2010'dan beri zorunlu: Sağlık Bakanlığı'nın ITS sistemiyle gerçek zamanlı doğrulama yapılır.
- • Karekod olmayan veya kazınmış kutular sahte ilaç şüphesi taşır.
2. ITS (İlaç Takip Sistemi) nedir, neden önemlidir?
İlaç Takip Sistemi (ITS), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından yürütülen merkezi izleme platformudur. Her kutu üretim bandından çıktığında satış bildirimi yapılır; depolar arası transfer, eczaneye kabul ve hastaya satış adımları kayda alınır. Bir kutunun aynı seri numarasının iki farklı eczanede satıldığı an, sistem otomatik alarm üretir.
- • Hastaya satış bildirimi eczacı tarafından yapılır.
- • Geri alma (recall) söz konusu olduğunda doğrudan eczacılar uyarılır.
- • SGK ödemesi için karekod bildirimi zorunludur — bildirilmeyen kutu SGK'dan ödenmez.
- • Tüketici uyarı sistemleri (örn. yanıt eksikliği veya sahte ürün) ITS'den çalışır.
3. e-Nabız ile ilaç barkod sorgulama (en kolay yol)
- enabiz.gov.tr veya e-Nabız mobil uygulamasına e-Devlet ile girin.
- Sol menüden Reçetelerim → İlaçlarım bölümüne geçin.
- Aldığınız ilacın kutusundan karekodu telefon kamerasıyla taratın.
- Sistem ürün adı, etken madde, son kullanma tarihi ve satıldığı eczaneyi gösterir.
- Eşleşme yoksa veya başka hastaya satılmış görünüyorsa ITCK 0312 218 30 00 hattını arayın.
4. Eczane mobil uygulamalarından sorgulama
- • İlaç Kontrol (TİTCK önerilen): Android/iOS ücretsiz; karekod tarayınca ilaç adı, ruhsat sahibi ve son kullanma tarihi gelir.
- • Pharmacy / İlaç Pedia: Karekod + etken madde sorgu; muadil eşdeğer listesi de gösterir.
- • İlaçRehberi.com / İlaçProspektüsü.com: Web tarayıcıdan barkod numarasıyla arama.
- • HBYS uygulamaları (hekimler için): Reçete sırasında otomatik karekod doğrulama.
5. Karekod nasıl doğru taranır?
- • Kutuyu düz bir zemine koyun, ışık dik gelsin.
- • Kamera mesafesi 10-15 cm; flaş açık olursa parlama olur, kapatın.
- • Karekod buruşmuşsa veya üzeri bantlanmışsa elinizle düzeltmeyin — eczacıya gösterip yeni kutu isteyin.
- • iPhone'da Kamera doğrudan karekod okur; Android'de Google Lens veya QR kod okuyucu yeterlidir.
6. Hangi bilgiler doğrulanmalı?
- • Ürün adı ve dozu: Reçetede yazan ile birebir aynı mı?
- • Etken madde: Muadil verildiyse aynı etken madde-doz-formda mı?
- • Seri / lot numarası: Geri çekilen lotlar TİTCK sitesinde yayınlanır.
- • Son kullanma tarihi: 3 ay altındaki kutu hekime danışılmadan kullanılmamalı.
- • Eczane bilgisi: Sizin aldığınız eczane mi görünüyor?
7. Sahte ilaç şüphesinde alarm işaretleri
- • Karekod hiç yok veya yapıştırma etiketle kapatılmış.
- • Kutu üzerindeki yazılar matbu değil, kağıt etiket gibi.
- • Türkçe prospektüs eksik veya hatalı.
- • Tabletlerin rengi/şekli prospektüs fotoğrafından farklı.
- • Fiyat 'piyasa fiyatının' belirgin altında ve sokak/internet satıcısından alınmış.
- • Karekod sorgulamada 'kayıt bulunamadı' veya 'başka hastaya satılmış' uyarısı.
Şüphe varsa kullanmayın. Detay için: Sahte ilaçtan korunma rehberi.
8. Online satılan ilaçlarda barkod kontrolü
Türkiye'de internetten ilaç satışı yasaktır. Sosyal medya, e-ticaret veya yurt dışı kargo ile gelen ilaçların büyük çoğunluğu ITS'ye kayıtlı değildir. Cinsel sağlık ürünleri, zayıflama hapları, prostat ilaçları ve bazı antibiyotikler en çok karşılaşılan sahte gruplardır. Bu ürünlerin karekodu sorgulandığında 'sistemde kayıt yok' yanıtı çoğunlukla beklendiktir.
9. Eczacıya barkod doğrulaması yaptırmak
- Aldığınız ilacı kutusuyla beraber en yakın nöbetçi veya mesai içi eczaneye götürün.
- Karekodu kasa okuyucusunda tarattırın — ITS yanıtı saniyeler içinde gelir.
- Sahte/uyumsuz çıkarsa eczacı tutanak tutarak TİTCK'e bildirir.
- Para iadesi için satın aldığınız eczane fişine başvurun.
10. Sık yapılan 8 hata
- Karekodu açıp birden fazla yere kaydetmek (tek kullanımlık olduğu için sonraki sorgulamalarda 'satılmış' görünür).
- EAN-13 barkodu karekod sanmak — sadece ürün adı verir, doğrulama yapmaz.
- Kutuyu açıp bütün halinde ITS'ye bildirmek (eczacı satışta bildirim yapar).
- Karekod fotoğrafını sosyal medyada paylaşmak (başkalarının istismarına açık).
- Bozuk karekodu eczacıya göstermeden kullanmak.
- Yurt dışı kargo siteden alınan ilacın 'orijinal' olduğuna inanmak.
- Geri çağrılan ilacı kullanmaya devam etmek (TİTCK duyuruları takip edilmeli).
- OTC vitamin/şurupların barkodunu e-Nabız'da aramak (orada görünmez).
Daha geniş bilgi için: klinikuzmani.com.tr.
Sıkça Sorulan Sorular
İlaç karekodu nereden sorgulanır?
e-Nabız mobil uygulaması, TİTCK 'İlaç Kontrol' uygulaması veya doğrudan eczanede ITS sorgulamasıyla yapılır.
Karekod barkoddan farkı nedir?
Barkod (EAN-13) sadece ürün numarası verir; karekod (DataMatrix) seri, lot ve son kullanma tarihini de içerir.
Sahte ilaç nasıl anlaşılır?
Karekod yok/etiket yapıştırılmış, prospektüs hatalı, tablet rengi farklı veya ITS sorgusunda 'kayıt yok' uyarısı geliyorsa şüphelenin.
e-Nabız OTC ilaçları gösterir mi?
Hayır, e-Nabız sadece reçeteli ilaçları gösterir. OTC için doğrudan ITS / İlaç Kontrol uygulaması kullanılır.
Karekod sorgulamak ücretli mi?
Hayır, hem e-Nabız hem TİTCK İlaç Kontrol uygulaması tamamen ücretsizdir.
Karekod sorgusu 'başka hastaya satılmış' diyor, ne yapayım?
İlacı kullanmayın, kutuyla birlikte aldığınız eczaneye gidin; TİTCK bildirimi yapılır.
Yurt dışı internetten ilaç almak yasal mı?
Hayır. Türkiye'de internetten ilaç satışı yasaktır; alınan ürünler ITS'de yoktur, çoğu sahtedir.
İlaç barkodu telefonla nasıl taranır?
iPhone Kamera, Android Google Lens veya İlaç Kontrol uygulaması ile mesafe 10-15 cm tutularak taranır.
İlgili rehberler
Nöbetçi eczaneyi şimdi bulun
Konumunuzla en yakını veya il/ilçe seçimiyle tüm listeyi görüntüleyin.