Deprem Sonrası Düzenli İlaç Kullananlar Ne Yapmalı?

1. Güvenli alana ulaşın — toplanma alanı veya açık alan.
2. T.C. kimliğinizi yanınızda bulundurun (yoksa nüfus müdürlüğünden geçici belge).
3. AFAD bilgi noktasına başvurun — bölgenizdeki sahra eczanesini öğrenin.
4. Sağlık Bakanlığı UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi) çadırlarına başvurun.
5. Kullandığınız ilaç kutusu, reçete fotoğrafı veya doktor raporunu gösterin.
6. Etkilenmemiş yakın ile gönderilebiliyorsanız nöbetçi eczanelere yönlendirilirsiniz.

Afet bölgesinde Sağlık Bakanlığı, AFAD ve Türk Eczacıları Birliği (TEB) birlikte sahra eczanelerini kurar. 2023 depreminde 11 ilde 60+ sahra eczanesi açıldı; reçetesiz temel ilaçlar (parasetamol, antibiyotik, antasit, antihistaminik) ücretsiz dağıtıldı. Kronik ilaçlar için T.C. kimlik kontrolü sonrası MEDULA üzerinden raporlu ilaç verilebildi.

Reçete kağıdınız yoksa endişelenmeyin: MEDULA sistemi merkezi'dir ve afet bölgesinde de aktif tutulur. T.C. kimlik numaranızla herhangi bir eczane sisteminizden raporunuzu, son aktif reçetenizi ve ilaç dozajınızı çıkarabilir. SGK afet kapsamına alınan illerde katkı payı muafiyeti uygulanabilir.

İnsülin için soğuk zincir kritik'dir. Deprem sonrası elektrik kesintisinde insülin saklanması zor olur. Pratik öneriler:

• • Açılmamış insülin kalemi (Lantus, Tresiba, Humalog) 2-8°C'de saklanır.
• • Açılmış kalem oda sıcaklığında 28 gün'e kadar kullanılabilir.
• • Termos veya buzlu çantada saklayın; doğrudan buz aküsüne temas etmesin.
• • Sıcakta (>30°C) 24 saatten fazla kalan insülini kullanmayın.
• • Saha sağlık biriminden yedek insülin ve enjektör isteyin.

Beta blokerler (Concor, Beloc), ACE inhibitörleri (Coversyl), kalsiyum kanal blokerleri (Norvasc), antikoagülanlar (Coumadin, Eliquis, Xarelto) ani kesilirse felç, miyokard enfarktüsü ve aritmi riski oluşturur. Sahra eczanelerinde bu gruplar öncelikli temin edilir. Mümkünse etken maddeyi hatırlayın — eşdeğer ilaç bulunabilir.

Hemodiyaliz hastaları için Sağlık Bakanlığı diyaliz merkezi koordinasyonu sağlar. AFAD bilgi noktasından bölgenizdeki çalışan diyaliz merkezini öğrenin. Genellikle yakın illere transferli diyaliz organize edilir. Fosfat bağlayıcılar (Renagel, Renvela), eritropoetin (Eprex, Aranesp), demir preparatları sahra eczanelerinden temin edilir.

Tegretol, Depakin, Lamictal, Keppra gibi antiepileptik ilaçlar kesinlikle aksatılmamalı; ani kesilme status epileptikus riski yaratır. Parkinson hastaları için Madopar, Sinemet temini önceliklidir. MS hastaları için interferonlar (Avonex, Rebif) soğuk zincir gerektirir — sahra biriminden buzdolabı imkanı isteyin.

Kemoterapi ve hedefli ilaç kullananlar için Sağlık Bakanlığı onkoloji koordinasyonu ile yakın ilden tedavi devamı sağlar. Oral kemoterapotikler (Glivec, Tasigna, Ibrance) MEDULA üzerinden raporlu çıkarılır.

Depresyon, anksiyete ve şizofreni ilaçları (Lustral, Cipram, Risperdal, Lityum) ani kesilirse bırakma sendromu ve psikoz riski yaratır. Deprem travması sonrası akut stres bozukluğu için sahra psikiyatri ekipleri benzodiazepin (Xanax, Diazem) reçete edebilir.

1. 7 günlük yedek kronik ilaç (orijinal kutuda, prospektüsle).
2. Son reçete fotoğrafı (telefonda).
3. Sağlık raporu fotokopisi (laminelenmiş).
4. Hekim isim/telefon bilgisi.
5. T.C. kimlik fotokopisi.
6. Acil iletişim için yakın bilgileri.
7. Termos veya yalıtımlı çanta (insülin için).
8. Sürekli kullandığınız tıbbi cihaz şarjı (insülin pompası, CPAP).

Kronik hastalık takibinizi düzenli sürdürmek deprem sonrası riskleri azaltır. Aile hekimi, dahiliye, kardiyoloji uzmanı için klinikuzmani.com.tr platformunu kullanabilirsiniz.