Gece Çocuğun Ateşi Çıkarsa Ne Yapılmalı?

Çocuklarda rektal 38°C, oral 37.8°C, koltuk altı 37.2°C ve üzeri ateş kabul edilir. Vücut sıcaklığı sirkadiyen ritme göre değişir; akşam ve gece doğal olarak 0.5°C yükselir. Bu yüzden 'gece ateşi' algısı normalden fazla olabilir.

• • Hafif ateş: 37.5-38°C — gözlem.
• • Orta ateş: 38-39°C — ateş düşürücü düşünülür.
• • Yüksek ateş: 39-40°C — mutlaka müdahale, hekim takibi.
• • Çok yüksek ateş: 40°C üzeri — acil servis başvurusu.

• • 0-3 ay: Rektal (anüsten) dijital termometre — en güvenilir.
• • 3 ay - 4 yaş: Rektal veya temassız alın termometresi.
• • 4 yaş üstü: Oral, kulak veya alın termometresi.
• • Civalı termometre kullanmayın — kırılma ve cıva zehirlenmesi riski.
• • Ölçümden önce çocuk sakin olmalı, yeni yemek yememeli/içmemeli (oral için).
• • Termometre pilini düzenli kontrol edin; zayıf pil yanlış sonuç verir.

Ateş tek başına hastalık değil, belirtidir. Çocuğunuzun genel görünümü ateşin rakamından çok daha önemlidir. 39°C ateşi olan ama oyun oynayan, sıvı alan, mizacı bozulmamış çocuk; 38°C ateşi olan ama uyuşuk, sıvı reddeden, morarmış dudaklı çocuktan daha iyi durumdadır.

• • Oda sıcaklığını 20-22°C'ye getirin.
• • Üst üste battaniye-pijama kaldırın; tek kat ince pamuklu giysi yeterlidir.
• • Banyo yapmayın, soğuk duş kesinlikle yasaktır — titreme ile ateş daha da yükselir.
• • Pencereyi açıp havalandırın.

Ateş sıvı kaybına yol açar. Anne sütü, su, ayran, taze sıkılmış meyve suyu, sebze çorbası verin. 1 yaş altı bebeklere bal ve şekerli içecek vermeyin. İdrar miktarı (saatte en az bir bezi ıslatması) önemli takip parametresidir.

Türkiye'deki en yaygın çocuk ateş düşürücüleri ve kilo başına doz:

• • Parasetamol (Calpol, Parol, Tylol, Termalgine): 10-15 mg/kg, 4-6 saatte bir. Günde maksimum 4 doz. 3 ay altı bebekte sadece hekim önerisiyle.
• • İbuprofen (Dolven, Nurofen, İbufen, Brufen): 5-10 mg/kg, 6-8 saatte bir. Günde maksimum 3-4 doz. 6 ay altı kullanılmaz. Aç karnına vermeyin.
• • Örnek: 12 kg çocuk → Parasetamol 120-180 mg (Calpol süspansiyon 5 ml = 120 mg).
• • Örnek: 18 kg çocuk → İbuprofen 90-180 mg (Dolven süspansiyon 5 ml = 100 mg).

Yüksek ateş düşmüyorsa ikisini dönüşümlü kullanabilirsiniz (örneğin 3 saatte bir biri, 3 saatte bir öbürü). Aynı anda iki ateş düşürücü vermeyin, doz aşımı riski oluşur. Bu uygulamayı sadece pediatrist onayı sonrası yapın.

39°C üstü ateşte ateş düşürücü etkisini beklerken ılık (33-35°C) suyla alın, koltuk altı, kasık ve boyun bölgesini silebilirsiniz. Soğuk su, alkol veya sirke kullanmayın — periferik vazokonstrüksiyon ile ısı atılımı azalır, titremeyle ateş yükselir.

• • Parasetamol süspansiyon (Calpol, Parol süspansiyon).
• • İbuprofen süspansiyon (Dolven, Nurofen, İbufen).
• • Dijital koltuk altı termometresi veya temassız alın termometresi.
• • ORS - ağızdan sıvı elektrolit (Oralit, Almora plus).
• • Probiyotik (Reflor, Enterol) — ishal eşlik ediyorsa.
• • Burun açıcı serum fizyolojik damla (Sterimar baby).

6 ay - 5 yaş arası çocukların %2-5'inde ateş yükselirken kısa süreli (1-5 dakika) havale gelişebilir. Yapmanız gerekenler:

1. Çocuğu yan yatırın, dilini ısırmaması için yana çevirin.
2. Boğazına, ağzına hiçbir şey sokmayın (kaşık, mendil, parmak).
3. Çevreyi sert ve yaralayıcı eşyalardan temizleyin.
4. Süreyi telefonla kayıt edin (5 dakikayı geçerse 112).
5. Nöbet bittiğinde çocuğu yan yatırarak gözlem yapın.
6. Hekime başvurun — ilk havalede mutlaka acile gidin.

• • 3 ay altı bebekte herhangi bir ateş.
• • Ateş 40°C üzerinde veya 3 günden uzun süredir devam ediyorsa.
• • Febril konvülziyon 5 dakikayı geçerse.
• • Çocuk bilincini kaybediyor, uyandıramıyorsanız.
• • Cilt soluk, morarmış, peteşi (deri altı kırmızı noktalar) görünüyorsa.
• • Boyun sertliği, kusma, şiddetli baş ağrısı (menenjit şüphesi).
• • Nefes alma güçlüğü, hırıltı, dudak morarması.

Tekrarlayan ateş, ateş + döküntü veya kronik hastalıklı çocuklarda mutlaka pediatrist takibi gereklidir. Uzman doktor için klinikuzmani.com.tr üzerinden randevu alabilirsiniz.