Çocuklarda Kusma Başlarsa Ne Yapılmalı?
Son güncelleme: 16 Haziran 2026 · Okuma süresi: ~10 dk
Çocuklarda kusma; viral gastroenterit, yemek zehirlenmesi, üst solunum yolu enfeksiyonu, otitis media, idrar yolu enfeksiyonu veya nadiren cerrahi (apandisit, invajinasyon) gibi pek çok nedenle ortaya çıkabilir. Önemli olan kusmayı durdurmaktan çok dehidratasyonu önlemek ve altta yatan ciddi nedeni atlamamaktır.
Acil ürün için: yakınımdaki nöbetçi eczane.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Sağlığınızla ilgili kararlar için mutlaka hekim ve eczacınıza danışın. Acil durumlarda 112'yi arayın.
İlk 1 saat: mide istirahati
- • Kusmadan sonra 30-60 dakika hiçbir şey vermeyin — mide mukozası dinlensin.
- • Çocuğu yarı oturur pozisyonda tutun.
- • Ağzını ılık suyla çalkalayın.
- • Endişe iletmemek için sakin kalın.
ORS (oral rehidratasyon solüsyonu) protokolü
WHO formülü: 75 mEq Na, 75 mmol glukoz. Eczanede Oralit, Almora plus, Pedialyte adıyla satılır.
- • 1 saat dinlendikten sonra her 5 dakikada 5 ml küçük yudumlar.
- • Tolere ederse miktarı artırın (10 ml her 10 dk).
- • Kaşık veya enjektör ile vermek bardaktan kolaydır.
- • 2 saat içinde 50-100 ml/kg hedef.
- • Tekrar kusarsa 15 dk bekleyip aynı protokolle başlayın.
Beslenmeye dönüş: BRAT diyeti
- • Banana (muz) — potasyum desteği.
- • Rice (pirinç lapası, pilav) — yumuşak nişasta.
- • Apple (elma püresi) — pektin desteği.
- • Toast (kuru kızarmış ekmek) — kompleks karbonhidrat.
- • Patates haşlama, tavuk haşlama, yoğurt 24 saat sonra eklenebilir.
- • Yağlı, baharatlı, sütlü tatlı, asitli içecek en az 48 saat verilmez.
Antiemetik (kusma önleyici) ilaçlar
- • Domperidon (Motilium): 6 ay üstü, 0.25 mg/kg/doz; uzun QT riskine dikkat.
- • Ondansetron (Zofran, Zofer): Genelde hastane/acilde kullanılır. 4 mg fitil veya ağızda eriyen tablet.
- • Metoclopramid (Metpamid): Ekstrapiramidal yan etki riski; çocukta tercih edilmez.
- • Dimenhidrinat (Vomex, Dramavol): 2 yaş üstü; uyku yapabilir.
- • Çocuklarda antiemetik kullanımı hekim önerisi ile yapılmalıdır.
Probiyotikler
- • Saccharomyces boulardii (Reflor, Enterol): Akut gastroenteritte etkin, çocukta günde 1-2 saşe.
- • Lactobacillus rhamnosus GG (Lacto-G): Süre kısaltır.
- • Bağışıklığı baskılanmış çocukta dikkatli kullanılır.
Dehidratasyon belirtileri
- • Saatte bezi/idrarı azalması (6 saatten uzun süre kuru bez).
- • Ağız kuruluğu, gözyaşı azalması.
- • Bıngıldak çökmesi (1 yaş altı).
- • Cilt esnekliği azalması (kıvrılan cilt geri dönmüyor).
- • Halsizlik, uyuşukluk, dudak çatlaması.
- • Soluk gri cilt, hızlı nabız.
112'yi ne zaman arayacaksınız?
- • 6 saatten uzun sürede oral sıvı tolere edilmiyor.
- • Kusma içinde safra (yeşil) veya kan var.
- • Karın ağrısı şiddetli, lokalize sağ alt karında (apandisit).
- • Çocuk bilinci değişti, uyandırılamıyor.
- • Sürekli ağlama, kasık hizasında kitle (invajinasyon).
- • Ateş 39°C üstü ve dehidratasyon var.
- • Yenidoğan ve süt çocuğunda her tekrarlayan kusma.
Uzman görüşü
Sürekli tekrarlayan kusma, kilo kaybı veya kronik şikayetler için pediatrist veya pediatrik gastroenteroloji uzmanı görüşü alın. Uzman desteği: klinikuzmani.com.tr.
Sıkça Sorulan Sorular
Kusan çocuğa hemen su verilir mi?
Hayır, 30-60 dk mide istirahati sonrası küçük yudumlar (5 ml her 5 dk) başlatılır.
ORS yoksa ne içireyim?
Az tuzlu ayran, su + bal (1 yaş üstü), berrak çorba suyu. Eczaneden ORS satın almak ilk tercihtir.
Antiemetik vermeliyim mi?
Çocuğa antiemetik sadece hekim önerisi ile verilir. Dehidratasyon önlenirse çoğu kusma kendiliğinden geçer.
Süt vermek doğru mu?
İlk 24 saatte süt geçici olarak kesilebilir. Anne sütü emen bebeklere devam edilir.
Gece eczanede ORS bulunur mu?
Evet, tüm nöbetçi eczanelerde Oralit, Almora plus stoklu, reçetesiz satılır.
Probiyotik nasıl kullanılır?
Reflor 250 mg saşesi günde 1-2 kez, kahvaltıdan önce ılık suyla. 5-7 gün.
Yeşil kusma tehlikeli mi?
Evet, safralı kusma bağırsak tıkanıklığı işaretidir. Hemen 112 veya acil servis.
Kusan çocuk okula gidebilir mi?
Son kusmadan 24 saat geçmeden ve normal beslenmeye dönmeden okul/yuva önerilmez.
İlgili rehberler
Nöbetçi eczaneyi şimdi bulun
Konumunuzla en yakını veya il/ilçe seçimiyle tüm listeyi görüntüleyin.